CEVİZ BAHÇESİ KURMA
Ceviz Toprak seçmiyor, ancak çeşit
önemli
Panç Fidancılık
sahibi Bayram Panç da yatırım yaparken çeşit seçimine dikkat çekiyor.
Türkiye'nin her bölgesinde ceviz yetiştiriciliğinin yapıldığını ve ceviz
ağacının toprak seçmediğini belirten Panç, "Önemli olan her bölgeye uygun
çeşitlerin belirlenerek doğru şekilde o bölgeye gönderilmesidir. Bu alanda dikim
yapacak kişilere tavsiyelerimiz hangi bölgede ekim yapacak o bölgeye uygun
çeşidin alınıp yöreye ekilmesidir" diyor.
Ceviz
yetiştiriciliğinde öne çıkan illeri Adıyaman, Amasya, Kastamonu, Maraş, Tokat,
Denizli, Bursa ve Tekirdağ olarak sıralayan Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat
Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yaşar Akça, fidan
çeşitleri ile ilgili görüşlerini de şöyle dile getiriyor: "Türkiye'nin en önemli
sorunu çeşit sorunudur. Geç yapraklanan ve yan dallarda meyve veren en az 12-15
gr kabuklu ağırlığa sahip iç oranı en az yüzde 50 olan iç rengi beyaz çeşitler
aranan çeşitlerdir. İlkbahar geç don riski olan yerlerde geç yapraklanan
çeşitler seçilmelidir. Bugün Türkiye'de pazarlanan yabancı ve yerli çeşitlerde
karmaşa vardır. Gerçek ismine doğru çeşitlere ait fidan bulmak çok zor.
Özellikle yabancı çeşitlerin birçoğunun gerçek çeşitler olmadığı kesin. Virüsten
temiz fidan bulmak artık çok zor görülmektedir. Yapılacak iş yatırımlar
yapılmadan önce konu uzmanlarıyla çok ince araştırma ve inceleme yapmak
gerekir."
1 dekara 20 ceviz fidanı
dikilebiliyor
Ceviz
yetiştiriciliğine karar verip uygun yer ve toprak seçiminden sonraki aşama ise
dikilecek olan fidan çeşidi ve sayısı. Fidan çeşidinin de büyük önem taşıdığı
ceviz yetiştiriciliğinde dekara dikilecek fidan sayısı çeşide ve toprağa göre
değişkenlik gösteriyor. Toprak koşulları ve çeşit seçimine göre değişmekle
birlikte 1 dekara 15-20 adet ceviz dikmenin mümkün olduğu söyleniyor. Hatta
farklı anaç ve özel çeşitlerle dekara 40 fidan da dikilebildiği belirtilirken,
100 dekar bir bahçe için bin 500-4 bin ağaç dikmenin mümkün olduğu kaydediliyor.
Ortalama sekiz YTL adet/fidan hesabı ile 100 dekar bir alana 12 bin ila 32 bin
YTL fidan masrafı gerektiği vurgulanırken, damla sulama sistemlerinin arazi
koşullarına göre değiştiği bu nedenle kesin bir rakam söylemenin mümkün olmadığı
da kaydediliyor. Bu arada damla sulama sistemi için beş yıl faizsiz kredi
olanağı bulunduğuna işaret edilirken, ayrıca dekar başına ceviz bahçesi için
200-250 YTL teşvik verildiğine de dikkat çekiliyor.
Bazı ulusal ceviz çeşitleri ilk beş yılda verime geçiyor
Yan dallarda
meyve veren Chandler, Pedro, Serr, Payne gibi yabancı çeşitlerle Akça 1 gibi
bazı ulusal çeşitlerin dikim yılından itibaren ilk beş yıl içinde verime
geçebildiğini söyleyen Prof. Dr. Yaşar Akça, "Beş yılda 10 kg, 10 yılda 25-30
kg, ileriki yıllarda ise en az 35-50 kg/ağaç verim almak mümkündür" diyerek,
bunun da uygun ekoloji ve uygun toprakta gerçekleşebilecek rakamlar olduğunun da
altını çiziyor. 100 dekarlık bir bahçeden tam verim çağında bin 500 ağaç için 75
ton kabuklu ceviz alınabildiğini söyleyen Akça, "Şu anki rakamlarla bu üretim
değerinin finan karşılığı 450 bin YTL'dir. Pazar marka ürün için vardır.
Standart olmayan çeşitleri belli olmayan kalitesiz meyvelerin markalaşamayacağı
ve pazarlanamayacağı kesindir. Her meyvenin üzerinde markası olan
sınıflandırılmış ve ambalajlanmış, gıda güvenlik zinciri sağlanmış,
izlenebilirliği kayıt altına alınmış bir ürün elbetteki uluslararası pazarlarda
rekabet üstünlüğüne sahip ürünler olacaktır."
Prof. Dr. Yaşar
Akça, cevizin gelecek yüzyılın meyvesi olduğunu söylüyor:"En büyük hayalim
Kelkit havzasına 100 bin ceviz dikmek"
"Ceviz, gelecek
yüzyılın meyvesi" diyen Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi
Prof. Dr. Yaşar Akça, cevizin kırsal kalkınmada öncelikli bir üretim kolu olması
gerektiğini vurguluyor. 5 dekar ceviz bahçesi olan bir köylünün 50 ağaçtan yılda
2.5 ton kabuklu ceviz almasının mümkün olduğunu söyleyen Akça, "Şu anki
fiyatlarla bu ürünün karşılığı 12 bin 500 YTL civarıdır. Bu rakam aile bütçesine
her ay bin YTL katkı demektir" diyor. Gelişmiş ülkelerde ceviz tüketiminin çok
yüksek Türkiye'de ise düşük olduğunu dile getiren Akça, tüketim miktarını
artırmanın yollarını bulmak gerektiğini vurguluyor. Akça konuşmasına şöyle devam
ediyor: "Özellikle beslenme sorunu yaşanan bölgelerimizde ilköğretim çağındaki
çocuklarımıza her gün beş ceviz yedirmeyi planlıyoruz. Türkiye'nin farklı 10
bölgesinde kırsaldan seçilen yörelerde toplam bin çocuğumuza 12 ay süreyle
düzenli olarak 25 g/gün hesabıyla ceviz yedirip çocukların zeka başta olmak
üzere sağlık değişimlerini takip etmek istiyoruz. Ayrıca kalp hastası kolestrol
ve trigiserid oranı yüksek yaşlı nüfus içinde benzersiz bir projemiz var. Ancak
bu projelerin yürümesi için maddi kaynak sorunu yaşıyoruz. Bu bağlamda
sponsorlar arıyoruz."
Öte yandan
Kelkit Vadisi'nin Türkiye'nin ceviz vadisi olması gerektiğine dikkat çeken Prof.
Dr. Yaşar Akça, en büyük hayalinin Kelkit havzasına 100 bin ceviz fidanı dikmek
olduğunu söyleyerek, "Sayın Valimiz Ayhan Nasuhbeyoğlu ile başlattığımız ancak
yarım kalan projemizi tekrar gündeme getirecek yetkililere ihtiyacımız vardır"
diyor. Sayın Nasuhbeyoğlu'nun Hakkari'ye 25 bin ceviz fidanı diktiğini kaydeden
Yaşar Akça, "Bu vadide ceviz ormanları kurmak zorundayız" diye konuşuyor.
Cevizde Yatırıma
başlamadan önce neler yapılmalı?
- Ekolojik ve
toprak koşulları değişik boyutlardan incelenerek, riskler gözden geçirilmeli.
- Çeşit seçimi
konusunda dikkatli davranılmalı.
- Kaliteli ve
yeterli sulama suyu temin edilmeden yatırım yapılmamalı.
- Sulama
sistemi olarak damla ve mini yağmurlama kullanılmalı.
- Toprak ve su
analizi olmazsa olmaz konulardır.
- Tuzluluk ve
PH konusuna özen gösterilmeli.
- Kesinlikle
iyi bir toprak hazırlığının fidan gelişimini etkilediği unutulmamalı.
Bahçe kurmak isteyenlere yol
gösteriyor
1989 yılından
bugüne ceviz ıslahı başta olmak üzere kapama bahçelerin kurulması, çeşit seçimi,
sulama, gübreleme, hastalık ve zararlılar, hasat, hasat sonrası ve ekonomi başta
olmak üzere ceviz konusunda çalışan Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü
Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yaşar Akça, akademik kariyerinde ağırlıklı olarak
çalıştığı tek konunun ceviz olduğunu belirtiyor. Türkiye'de ceviz
yetiştiriciliğini geliştirmek amacıyla Türkiye Birinci Ulusal Ceviz Sempozyumu
Başkanlığını da üstlendiğini kaydeden Akça, ceviz ile ilgili diğer çalışmaları
hakkında ise şunları anlatıyor: "2001 yılından bugüne Türkiye Ulusal Ceviz
Çalışma Grubu Başkanlığı'nı yürütüyorum. Bu çalışma grubu her yıl farklı ceviz
bölgelerinde toplanarak yetiştiricilerle akademisyenleri, iş adamlarını bir
araya getirip yerel ve ulusal sorunların çözümü için ortak akıl toplantıları
yapmaktadır. Ayrıca akademisyenlerin yaptıkları araştırma bulguları çiftçilere
duyurulmaktadır. 2006 yılında kurduğum Ceviz Derneği ile ise Türkiye'de ceviz
konusunda gündem oluşturmaya çalışıyorum."
Son günlerde
çalışmalarını özellikle ceviz kabuğu soyma makinesi ile ceviz kırma makinesi
üzerine yoğunlaştırdığını söyleyen Yaşar Akça, geç yapraklanan ve verimli
İlkbahar geç donlardan diğer çeşitlere göre çok daha az etkilenen yeni ceviz
tipi Akça 1 ceviz tipinin ıslahı konusundaki melezleme çalışmalarına devam
ettiğini kaydediyor. Akça, "Özellikle 100 dekar ve üzeri ceviz bahçesi kurmak
isteyen herkese arazi seçimi, çeşit seçimi, bahçe kurulması ve bahçe yönetimi
konusunda yardım ediyorum" diyerek, TEMA'nın ceviz danışmanı olarak da görev
yaptığını vurguluyor. Eğer siz de ceviz bahçesi kurmak istiyor ve bu konuda
Prof. Dr. Yaşar Akça'dan yardım almak istiyorsanız kendisine 0 533 554 04 11 - 0
544 352 18 60 numaralı telefonlardan ulaşabilirsiniz.
Ceviz Bahçesi Kurma
Çok uzun
yaşayan ve aşı ile çoğaltılması oldukça zor olan cevizde, bahçe kurmadan önce
bölgenin ekolojik özelliklerinin iyi bilinmesi gereklidir. Ceviz kışları çok
aşırı ve sürekli düşük sıcaklığın hakim olduğu bölgeler ile yazları çok aşırı
sıcak olan yerlerde yetiştirilmemelidir.
Cevizler derine inen güçlü bir kök sistemine sahip oldukları için toprak
derinliğinin en az 2- 2.5 m olması ve geçirimsiz katmanların olmaması gerekir.
Yetiştiricilik yapılacak bölgenin topraklarında fazla alkalilik ve tuzluluk
sorunları bulunmamalıdır.
Cevizde Çeşit seçimi
Cevizlerde
erkek ve dişi çiçeklerin farklı zamanlarda olgun hale gelme durumu (dichogamy)
yaygındır. Bu durumda erkek ve dişi çiçekleri aynı zamanda olgunlaşan homogam
tip ve çeşitler yanında erkek çiçekleri önce olgunlaşan (protandry) ve dişi
çiçekleri önce olgunlaşan (protogyny) çeşitler bulunmaktadır. Bundan dolayı
ceviz bahçesi kurarken mutlaka ya erkek ve dişi çiçekleri aynı zamanda
olgunlaşan (homogamy) bir çeşit yada erkek ve dişi çiçeklerinin olgunlaşması
aynı döneme gelen birden fazla çeşit ile karışık bir dikim tercih edilmelidir.
Ceviz Dikimi
Dikim
aralıkları ekolojik ve bakım koşullarına göre değişirse de cevizlerde en ideal
dikim aralıkları; 12 x 12 m, 10 x 10 m, 10 x 8 m veya 8 x 8 m’dir.
Fidanların
dikimleri dinlenme döneminde (yaprak dökümünden itibaren) yapılmaya başlanır ve
gözler uyanıncaya kadar devam eder. Fidanların sökümü çok dikkatli bir şekilde
yapılarak köklerin zarar görmemelerine özen gösterilmelidir. Dikim sırasında
fidanlarda özellikle kök budaması yapılmalıdır. Dikim çukurları en az 60- 70 cm
genişlikte ve 80- 100 cm derinlikte açılmalıdır. Fidanlar aşı noktaları toprak
üstünde kalacak şekilde dikilmeli ve çukurlar bahçedeki üst toprak ile
doldurulmalıdır. Dikimden hemen sonra fidanlara can suyu verilmelidir. Dikim
yapıldıktan sonra, ilerideki kereste durumu da düşünülerek, fidan gövdeleri
toprak yüzeyinden yaklaşık 1- 1.5 m yukarıdan kesilmeli ve taçlandırma budaması
yapılmalıdır. Bundan sonra bölgedeki hakim rüzgarlar göz önünde tutularak
fidanlar hereklere bağlanmalıdır. Yazları sıcak ve kurak olan bölgeler ile su
kaynağı az olan yerlerde dikimden sonra su kaybını önlemek amacıyla yabancı ot
veya hububat saplarıyla malçlama yapmak yerinde olur.
Toprak işleme
İlkbahar
aylarında toprak tava geldiğinde derin bir sürüm yapılır. Bu dönemdeki toprak
işleme toprağın havalandırılması yanında yabancı ot kontrolünün sağlanması
bakımından da çok önemlidir. Yaz aylarında da duruma göre yabancı ot kontrolü
bakımından toprak işleme yapılabilir. Sonbahar aylarında pullukla yapılacak
sürüm, yağmur ve kar sularının toprağa işlemesi ve toprakta tutulması bakımından
önemlidir. Toprak işlenirken köklerin yaralanmamasına özen gösterilmelidir.
|
